เด็กๆ รู้สึกกับเตียงทำฟันอย่างไร ก็คล้ายๆ กับผู้หญิงที่มีความรู้สึกกับเตียงตรวจภายในอย่างนั้นเลยครับแต่เกิดมาเป็นผู้หญิง แล้วจะไม่เคยต้องขึ้นเตียงขาหยั่งก็คงจะเป็นไปไม่ได้ ไม่เหมือนสมัยคุณย่าคุณยายสมัยก่อน ที่หากบอกว่าไม่เคยขึ้นขาหยั่งก็อาจเชื่อได้ เพราะแต่ก่อนคลอดลูกก็คลอดกันเองที่บ้าน ปูผ้าแล้วก็คลอดกันที่พื้นบ้านตรงนั้นเลย เวลาเกิดตกขาวเป็นเชื้อราก็ป้ายยาม่วงเหมือนที่ป้ายปากเด็ก แป๊บเดียวก็หาย ไม่รู้จักหรอกครับว่าขาหยั่งเป็นอย่างไร

แต่เดี๋ยวนี้ด้วยความห่วงใยในสุขภาพและคุณภาพชีวิต ถึงแม้ว่าไม่ได้เจ็บป่วยอะไรก็ยังต้องไปตรวจภายในเช็กมะเร็งปากมดลูกกันเป็นประจำทุกปีเลย ยิ่งคนที่มีปัญหาแถวนี้เยอะ เดี๋ยวตกขาว เดี๋ยวปวดท้องน้อย เดี๋ยวเลือดออก พวกนี้ก็ปีนขึ้นปีนลงเตียงขาหยั่งกันเป็นว่าเล่นทีเดียว

ด้วยว่าระบบภายในของผู้หญิงเรานั่นมันเป็นระบบที่ยุ่งยากซับซ้อน มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน มีไข่ตก มีประจำเดือนมา บอบบาง มีการอักเสบติดเชื้อได้ง่าย ดังนั้นก็เลยต้องมีหมอมาตรวจ มาดูแลส่วนสำคัญของผู้หญิงตรงนี้โดยเฉพาะ ที่เราเรียกกันว่า สูติ-นรีแพทย์ก็คือหมอแบบพวกผมนี่เอง แล้วเวลาตรวจคนไข้ก็ลำบากกว่าหมอสาขาอื่นเพราะมีที่ให้ตรวจนิดเดียวเอง เป็นช่องเข้าไปขนาดไม่เกินเหรียญห้า แถมอยู่ตรงหว่างขาอีกต่างหาก ตรวจอยากอยู่แล้ว บางทีคุณเธอทั้งเกร็งทั้งหนีบอีก กว่าจะตรวจได้ก็เหงื่อตกเหมือนกัน ก็เลยมีใครสักคนในสมัยก่อนหลายร้อยปีมาแล้วนะครับ คิดค้นเจ้าเตียงขาหยั่งนี้ขึ้นมา ทำให้หมอสูติฯรุ่นต่อๆ มาสามารถตรวจภายในได้ง่ายขึ้น ไม่รู้ว่าคนคิดค้นเตียงขาหยั่งนี้ชื่อเสียงเรียงนามว่าอะไรนะครับ ไปเปิดหนังสือค้นตั้งหลายวันก็ยังหาไม่เจอ หมอสูติฯ รุ่นหลังๆ จะได้สร้างอนุสาวรีย์ให้สักหน่อย

เตียงตรวจภายใน หรือเตียงขาหยั่งที่ว่าก็มีใช้กันมานานไม่รู้กี่สิบกี่ร้อยปีแล้ว แต่รูปร่างหน้าตาของมันก็ยังคล้ายๆ เดิม โดยจะเป็นเตียงตรวจที่ค่อนข้างสูง ความสูงของมันก็ประมาณระดับเอวของคนเรานี่แหละ เวลาตรวจภายในหมอจะได้ยืนตรวจได้ง่ายๆ ไม่ต้องมาก้มๆ เงยๆ ตัวเตียงมีแค่ท่อนบนครึ่งเดียวของเตียงปกติ โดยท่อนล่างจะหายไป เวลานอนหลังจะนอนอยู่บนเตียง ท่อนขาต้องไปวางพาดบนขาหยั่ง โดยที่วางขานี้จะช่วยบังคับให้นอนในท่าถ่างขาออกจนสุด ที่วางนี้จะเป็นร่องโค้งเป็นรูปขา วางขาพาดลงร่องนี้ได้พอดี ขยับเขยื้อนไปมาอีกไม่ได้ พอนอนในท่านี้เรียบร้อยแล้ว รับรองหุบขาไม่ได้แน่

เตรียมกายเตรียมใจ ขึ้นขาหยั่ง

เมื่อเรามีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับระบบสืบพันธ์หรือระบบภายในสตรีก็ต้องไปหาหมอสูติฯ พอเจอหน้ากันหมอจะถามก่อนนะครับว่าเป็นอะไรมา เป็นมาอย่างไร อายุเท่าไหร่ มีลูกกี่คนแล้ว คลอดอย่างไร ประจำเดือนมาครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่… ถามจนได้ข้อมูลที่พอใจแหละครับ แล้วก็อย่าไปรำคาญนะ เดี๋ยวจะหาว่าหมอถามซอกแซกมาก บางทีเรื่องบนเตียงยังถามเลย เช่น เวลายุ่งกันแล้วเจ็บมั้ย ? ก็ไม่ต้องไปตกใจที่หมอถามนะครับ ยิ่งหมอรู้มากเท่าไหร่ มีข้อมูลมากเท่าไหร่ ก็จะวินิจฉัยได้แม่นยำมากเท่านั้น และสามารถอธิบายให้คำตอบในปัญหาต่างๆ ได้ง่ายขึ้น

บางคนตอนนั่งคุยกับคุณหมอหางตาก็เหลือบไปเห็นเจ้าเตียงขาหยั่งนี่แล้วแหละ ดูแล้วก็ไม่น่าเชื่อว่าตัวเองจะไปนอนท่าอย่างนั้นได้…แต่ไหนๆ มาแล้ว เอาไงก็เอากัน !

ในที่สุดคุณพยาบาลก็เชิญเข้าไปเปลี่ยนชุดในห้องน้ำ แต่ต้องบอกไว้ก่อนล่วงหน้าเลยนะครับว่า เวลาไปหาหมอตรวจภายในควรใส่เสื้อผ้าที่มันถอดง่ายๆ หน่อย เคยตรวจสาวอินเดียใส่ส่าหรี กว่าจะเปลี่ยนชุดเสร็จ รอแล้วรออีก หลับไปไม่รู้กี่ตลบ…พอเข้าห้องน้ำก็ให้ถอดกระโปรงหรือกางเกงแขวนไว้ ถอดกางเกงชั้นในด้วยนะครับ แล้วเปลี่ยนใส่ผ้าถุงที่เตรียมไว้ให้

ก่อนตรวจภายในควรถ่ายปัสสาวะออกให้หมดด้วยนะครับ เพราะถ้ายังมีน้ำอยู่เต็มกระเพาะปัสสาวะ จะทำให้ตรวจยาก คลำมดลูก คลำอะไรมันก็ยากไปหมด เนื่องจากมีกระเพาะปัสสาวะโป่งขวางอยู่ พอตรวจยากหมอก็ต้องออกแรงกดตอนตรวจมากขึ้น…โอ๊ย มันทรมานจะตาย เจ็บก็เจ็บ แถมกดจนปวดปัสสาวะแทบจะเล็ดเลยล่ะ แต่ถ้าปัสสาวะจนหมดเกลี้ยง เวลาตรวจก็ตรวจได้ง่าย มีก้อนมีซีสต์ในท้องน้อยก็สามารถคลำเจอได้โดยง่าย ตอนตรวจก็ไม่ต้องนั่งกลัวว่าจะปวดปัสสาวะด้วย

สำหรับคนที่มาตรวจภายในด้วยเรื่องตกขาวก็ไม่ต้องชะรำล้างจนหมดเกลี้ยงเกลานะครับ มีตกขาวเท่าไหร่ก็ทิ้งไว้เดิมๆ แบบนั้นแหละ ไปล้างหมดเดี๋ยวหมอไม่เห็นว่ามันเยอะขนาดไหน จะเอามาตรวจดูเชื้อก็ไม่มีจะให้ตรวจ อาจมีผลทำให้วินิจฉัยผิดพลาดได้

ถึงเวลาขึ้น " ขาหยั่ง "

สมมติว่าตอนนี้เตรียมตัวเรียบร้อยแล้ว กำลังเดินขาสั่นออกจากห้องน้ำ คุณพยาบาลก็จะพาไปที่เตียงขาหยั่ง หันหลังเอาก้นขึ้นไปนั่งก่อนที่ปลายเตียง แล้วก็ล้มตัวลงนอนพร้อมๆ กับยกขาขึ้นพาดขาหยั่ง ตอนนี้แหละครับที่ความเป็นส่วนตัว ความลับทั้งหมดที่มีจะถูกเปิดเผยกลายเป็นของไม่ลับเสียแล้ว แต่ไม่ต้องกลัวนะครับ เพราะการตรวจภายในจะตรวจในห้องที่มิดชิด ปิดม่านเป็นส่วนตัว ในห้องก็จะมีแค่คุณหมอกับคุณพยาบาลเท่านั้น ไม่มีใครคนอื่นมาแอบดูได้ และโดยจรรยาบรรณแล้วทุกสิ่งทุกอย่างในห้องจะเป็นความลับ พอออกจากห้องไปแล้วทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นของลับก็จะเป็นความลับต่อไปเหมือนเดิม

…หลังจากขึ้นนอนบนขาหยั่งเข้าที่ดีแล้วก็ให้นอนสบายๆ ท่องคาถาปลงสังขารเข้าไว้ อะไรจะเกิดมันก็ต้องเกิด ทำตัวผ่อนคลายให้มากๆ อย่าไปกลัว อย่าไปเกร็ง เพราะจะทำให้เจ็บมากขึ้น…นอนนิ่งๆ อีกแป๊บเดียวก็เสร็จแล้ว

ตรวจภายใน…ตรวจอะไรบ้างหมอ

ในการตรวจภายในตามมาตรฐาน คุณหมอจะตรวจดูก่อนว่า ภายนอกช่องคลอดมีอะไรผิดปกติหรือเปล่า มีการบวม การแดง มีแผล มีการอักเสบผิดปกติตรงไหนบ้าง เสร็จแล้วจะใช้เครื่องมือที่ภาษาแพทย์เรียกว่า " Speculum " หน้าตามันก็เหมือนปากเป็ดทำด้วยสแตนเลส สอดเข้าไปในช่องคลอดจนสุดแล้วถ่างขยายปากเป็ดจะเห็นทุกสิ่งทุกอย่างภายในช่องคลอด ตอนนี้อาจเจ็บบ้างนิดหน่อย แต่ก็ให้ท่องคาถาเอาไว้อย่างเดียวว่า " อ้ากว้างๆ ไว้ " เพราะถ้าหากอ้ากว้างๆ ไว้จะเจ็บน้อยลง แต่ถ้าหากหนีบเกร็งก็จะไปหนีบเอาเจ้าปากเป็ดที่ว่านี้ไว้ด้วย เอาช่องคลอดไปหนีบเหล็กก็จะยิ่งเจ็บไปกันใหญ่

ภาพประกอบ »

เจ้าปากเป็ดที่ใช้จะมีอยู่ 3 ขนาดคือ S, M, L โดยมากจะใช้เบอร์ S นานๆ จะใช้เบอร์ M สักที ส่วนเบอร์ L เกิดมายังไม่เคยใช้เลย พอใส่ปากเป็ดเข้าไปแล้วก็จะสำรวจดูว่าผนังช่องคลอดดูเป็นปกติดีหรือเปล่า มีแผลมีรอยฉีกขาดอะไรหรือเปล่า ที่สำคัญต้องดูตกขาวด้วยว่ามันสีขาวใสเป็นปกติดีมั้ย ถ้ามันเขียว เหลือง หรือมีอาการคัน หรือมีกลิ่น ก็ต้องเก็บตัวอย่างตกขาวที่ว่านี้ไปส่องกล้องจุลทรรศน์อีกทีว่ามีเชื้อโรคอะไรบ้าง ดูภายในช่องคลอดเสร็จแล้วก็มาดูต่อที่ปากมดลูก ซึ่งจะมีหน้าตาเป็นก้อนกลมๆ เหมือนจุกส้มโอ มีรูตรงกลางเรียกว่ารูปากมดลูก ตรวจดูว่ามีมันมีแผล มีร่องรอยการอักเสบหรือเปล่า

ตรวจด้วยสายตาเสร็จแล้วก็จะเอาปากเป็ดออก แล้วจะใช้นิ้วสอดเข้าไปคลำมดลูกและปีกมดลูก เพื่อดูว่ามดลูกอยู่ในตำแหน่งปกติหรือเปล่า คว่ำหน้า หรือคว่ำหลัง ผิดปกติไหม ปีกมดลูกมีก้อน มีเนื้องอกอะไรขึ้นมาหรือเปล่า เจ็บมั้ย ถ้าตรวจแล้วไม่มีอะไรก็เป็นอันเสร็จพิธีการ

ขั้นตอนการตรวจทั้งหมดนี้เกิดขึ้นบนเตียงขาหยั่ง ดูมันเหมือนจะนานแสนนานสำหรับคนที่โดนตรวจ แต่ที่จริงแล้วใช้เวลาแป๊บเดียวเองครับ อย่างมากรวมหมดแล้วก็ไม่น่าจะเกิน 5 นาที ซึ่งก็เสียเวลาไปกับการขึ้นนอนบนเตียง จัดท่า เตรียมอุปกรณ์เครื่องมือไปเสียเยอะ ช่วงเวลาที่ถูกลุกล้ำใช้เครื่องมือเข้าไปตรวจ ใช้นิ้วเข้าไปคลำ ใช้เวลาอย่างมากไม่ถึงนาที

ตรวจเสร็จ แต่งตัวเสร็จ ก็มานั่งคุยกับหมอต่อ เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น คนไข้บางคนก็อายนะครับ ตรวจเสร็จนั่งหน้างุด ไม่ยอมสบตาเลยล่ะ แต่หมอสูติฯ ส่วนมากเขาจะมีจิตวิทยาในเรื่องเหล่านี้ดี จะคุยเกี่ยวกับโรค เกี่ยวกับการรักษาการดูแลปฏิบัติตัว คุยเป็นเรื่องเป็นราวทำให้ลืมเรื่องที่คนไข้อายหมอไปได้เลย เรื่องตรงนี้ เป็นใครก็คงต้องอายเป็นธรรมดา แต่ถ้าเป็นหมอสูติฯ ซึ่งเป็นหมอที่ดูแลรักษาเกี่ยวกับของสำคัญตรงนี้โดยเฉพาะ ก็ขอยกเว้นที่ไม่ต้องอายไว้สักคน เพราะยังงั้ย ยังไง หมอสูติฯ ก็ต้องตรวจอวัยวะส่วนนี้ไปชั่วชีวิตอยู่แล้ว เห็นอยู่ทุกวัน ดูอยู่ทุกวันจนชินชาหมดแล้ว รู้สึกว่ามันเป็นหน้าที่ เป็นงานที่ต้องทำ ถ้าไม่มีหมอสูติฯ แล้วใครจะมาทำหน้าที่นี้ล่ะครับ

หลายคนก็สงสัยว่าเป็นหมอสูติฯ เห็นมาจนชินชาอย่างนี้แล้วกลับบ้านจะเกิดอาการตายด้านรึเปล่า ถ้าเป็นอย่างนั้น เป็นเมียหมดสูติฯ คงเฉาแย่ แต่เปล่าหรอกครับ ในบรรดาเพื่อนหมอด้วยกัน หมอสูติฯ นี่แหละที่มีเมียเล็กเมียน้อยมากกว่าหมออื่นๆ…เผลอเอาความลับมาเปิดเผยอย่างนี้เดี๋ยวโดนเพื่อนๆ รุมแน่ๆ เลย

แหล่งที่มา : นิตยสารดวงใจพ่อแม่ ปีที่ 6 ฉบับที่ 72 ตุลาคม 2544